Η προστατευόμενη περιοχή
Η Γυάρος / Η προστατευόμενη περιοχή
Η Γυάρος αποτελεί μια όαση άγριας φύσης και ζωής που ελάχιστοι γνωρίζουν.
Στις παραλίες του νησιού ζει και αναπαράγεται το 10% περίπου του παγκόσμιου πληθυσμού της Μεσογειακής Φώκιας Monachus monachus και στις απόκρημνες, βραχώδεις πλαγιές του φωλιάζει η δεύτερη μεγαλύτερη αποικία του Μύχου Puffinus yelkouan στον κόσμο και πολλά ακόμα θαλασσοπούλια. Κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας «αναπνέουν» τα λιβάδια Ποσειδωνίας και οι κοραλλιογενείς «κήποι» της τραγάνας, που συνθέτουν ένα ζωογόνο οικοσύστημα στο οποίο βρίσκουν καταφύγιο εκατοντάδες οργανισμοί. Η στεριά φιλοξενεί μια πλούσια βιοκοινότητα, όπου μόνο εδώ θα συναντήσετε το μαύρο φίδι της Γυάρου. Από το 2011 η σημασία της βιοποικιλότητα της Γυάρου αναγνωρίστηκε και το νησί και η θαλάσσια περιοχή γύρω από αυτό εντάχθηκε θεσμικά στο πανευρωπαϊκό δίκτυο προστατευόμενων περιοχών Natura 2000.
Όμως η προσπάθεια για την περαιτέρω προστασία του νησιού δεν σταμάτησε εκεί. Η «Επιτροπή Συνδιαχείρισης της Γυάρου» με όραμα τη δημιουργία μιας πρότυπης θαλάσσιας προστατευόμενης περιοχής πρότεινε μέτρα προστασίας και διαχείρισης του οικοσυστήματος της Γυάρου. Στόχος είναι η αποτελεσματική προστασία του φυσικού πλούτου και η στήριξη της ήπιας ανάπτυξης της ευρύτερης περιοχής.
Το 2019 το ελληνικό κράτος υιοθέτησε τα μέτρα αυτά και η Γυάρος θεσμοθετήθηκε ως Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή, ενώ τον Απρίλιο του 2026 υπεγράφη το σχετικό Προεδρικό Διάταγμα (ΠΔ) που καθορίζει πλέον επίσημα τις έως τότε προσωρινά θεσμικά κατοχυρωμένες ζώνες προστασίας, αλλά και συγκεκριμένους κανόνες διαχείρισης.
Με βάση το Προεδρικό Διάταγμα η Θαλάσσια Προστατευόμενη Περιοχή, ορίζεται ως
Περιοχή Προστασίας Βιοποικιλότητας «Νήσος Γυάρος και θαλάσσια ζώνη» και καθορίζονται οι εξής Ζώνες:
α) Τρεις (3) Ζώνες Απόλυτης Προστασίας της Φύσης (ΖΑΠΦ)
β) Τρεις (3) Ζώνες Προστασίας της Φύσης (ΖΠΦ)
γ) Μία (1) Ζώνη Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών (ΖΔΟΕ)
δ) Μία (1) Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων (ΖΒΔΦΠ)
Εντός της Προστατευόμενης Περιοχής η δυνατότητα επισκεψιμότητας ορίζεται ανά ζώνη, όπως περιγράφεται παρακάτω:
Χερσαίες Ζώνες
Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης δυτικής και βόρειας Γυάρου (ΖΑΠΦ-02)
- Δεν επιτρέπεται η διακίνηση επισκεπτών
- Επιτρέπεται η εκτέλεση εργασιών που αποσκοπούν στην αποκατάσταση, στη βελτίωση και στη διατήρηση των χαρακτηριστικών του φυσικού περιβάλλοντος και των τύπων οικοτόπων και ειδών χλωρίδας και πανίδας, καθώς και η διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών
Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης νησίδας Φούης Γυάρου (ΖΑΠΦ-03)
- Δεν επιτρέπεται η διακίνηση επισκεπτών
- Eπιτρέπεται η εκτέλεση εργασιών που αποσκοπούν στην αποκατάσταση, στη βελτίωση και στη διατήρηση των χαρακτηριστικών του φυσικού περιβάλλοντος και των τύπων οικοτόπων και ειδών χλωρίδας και πανίδας, καθώς και η διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών
Ζώνη Προστασίας της Φύσης ανατολικής Γυάρου (ΖΠΦ-01)
- Επιτρέπεται η πεζοπορία και η χρήση υφιστάμενων μονοπατιών εφόσον διασφαλίζεται η προστασία των σημαντικών τύπων οικοτόπων και ειδών της περιοχής
- Επιτρέπονται δραστηριότητες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης και η εγκατάσταση και συντήρηση έργων περιβαλλοντικής ενημέρωσης και οι ελαφρές υποδομές που εξυπηρετούν τις δράσεις αυτές ιδίως πινακίδων πληροφόρησης, υπαίθριων χώρων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, επιστημονικού εξοπλισμού, ξύλινων καθισμάτων, ξύλινων στεγάστρων, παρατηρητηρίων, και οροσήμανσης ζωνών προστασίας και μονοπατιών
- Επιτρέπεται η χρήση και συντήρηση υφιστάμενων θρησκευτικών χώρων
Ζώνη Προστασίας της Φύσης νησίδας Γλαρονησίου Γυάρου (ΖΠΦ-02)
- Δεν επιτρέπεται η διακίνηση επισκεπτών
- Επιτρέπεται η χρήση προβλητών για την πρόσβαση στη ζώνη για λόγους προστασίας και διαχείρισης
- Επιτρέπεται η εκτέλεση εργασιών που αποσκοπούν στην αποκατάσταση, στη βελτίωση και στη διατήρηση των χαρακτηριστικών του φυσικού περιβάλλοντος και των τύπων οικοτόπων και ειδών χλωρίδας και πανίδας, καθώς και η διεξαγωγή επιστημονικών ερευνών
Ζώνη Βιώσιμης Διαχείρισης Φυσικών Πόρων Ιστορικού Τόπου Γυάρου (ΖΒΔΦΠ-01)
- Επιτρέπεται η πεζοπορία και η χρήση υφιστάμενων μονοπατιών εφόσον διασφαλίζεται η προστασία των σημαντικών τύπων οικοτόπων και ειδών της περιοχής
- Επιτρέπονται δραστηριότητες περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, ενημέρωσης και ευαισθητοποίησης και η εγκατάσταση και συντήρηση έργων περιβαλλοντικής ενημέρωσης και οι ελαφρές υποδομές που εξυπηρετούν τις δράσεις αυτές ιδίως πινακίδων πληροφόρησης, υπαίθριων χώρων περιβαλλοντικής εκπαίδευσης, επιστημονικού εξοπλισμού, ξύλινων καθισμάτων, ξύλινων στεγάστρων, παρατηρητηρίων, και οροσήμανσης ζωνών προστασίας και μονοπατιών
- Επιτρέπεται η χρήση και συντήρηση υφιστάμενων θρησκευτικών χώρων
Θαλάσσιες Ζώνες
Ζώνη Απόλυτης Προστασίας της Φύσης θαλάσσιας και παράκτιας ζώνης Γυάρου (ΖΑΠΦ-01)
από την ακτή μέχρι τα 0,25 ναυτικά μίλια, όπου προβλέπεται
- Κάθε μορφή αλιείας απαγορεύεται
- Επιτρέπεται η κίνηση σκαφών που σχετίζονται με δράσεις προστασίας, διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου καθώς και επιστημονικής έρευνας
- Δεν επιτρέπεται η κίνηση σκαφών αναψυχής και επαγγελματικής αλιείας
Ζώνη Προστασίας της Φύσης θαλάσσιας περιοχής τροφοληψίας φώκιας και θαλασσοπουλιών Γυάρου (ΖΠΦ-03)
από 0,25 ως 1,5 ναυτικά μίλια από την ακτή
- Κάθε μορφή αλιείας απαγορεύεται
- Επιτρέπεται η διέλευση σκαφών με σκοπό την επίσκεψη, μόνο κατά τη διάρκεια της ημέρας, για την περιβαλλοντική εκπαίδευση και την παρατήρηση της φύσης
- Επιτρέπεται η αγκυροβολία μόνο των σκαφών που σχετίζονται με δράσεις προστασίας, διαχείρισης του προστατευτέου αντικειμένου καθώς και επιστημονικής έρευνας, σε ειδικά τοποθετημένα αγκυροβόλια
Ζώνη Διατήρησης Οικοτόπων και Ειδών Ευρύτερης θαλάσσιας περιοχής Γυάρου (ΖΔΟΕ-01)
με εξωτερικό όριο τα 3 ναυτικά μίλια από την ακτή
- Κάθε μορφή αλιείας απαγορεύεται
- Επιτρέπεται η διέλευση μηχανοκίνητων σκαφών
- Επιτρέπεται η χρήση των υφιστάμενων λιμενικών εγκαταστάσεων (προβλητών)
- Επιτρέπεται η αγκυροβολία σε ειδικά για την προστασία λιβαδιών ποσειδωνίας, νέα αγκυροβόλια
- Επιτρέπεται η κολύμβηση
Περιοχή Natura 2000
Η προστατευόμενη περιοχή του δικτύου Natura 2000, ΕΖΔ-ΖΕΠ «Νήσος Γυάρος και Θαλάσσια Ζώνη» (Κωδικός: GR4220033), έχει συνολική έκταση 260,37 τ.χλμ., εκ των οποίων το 93.2% αντιστοιχεί στην θαλάσσια περιοχή γύρω από το νησί της Γυάρου.
Στη Γυάρο έχει καταγραφεί πληθώρα από είδη χλωρίδας και πανίδας:
- περίπου 240 είδη και υποείδη χλωρίδας, συμπεριλαμβανομένου του ενδημικού είδους των δυτικών Κυκλάδων Fritillaria obliqua subsp. tuntasia
- 2 προστατευόμενα είδη θηλαστικών, η Μεσογειακή Φώκια και το Ρινοδέλφινο
- περισσότερα από 30 είδη ορνιθοπανίδας – σημαντικά αναπαραγόμενα είδη είναι ο Μύχος, ο Θαλασσοκόρακας, ο Σπιζαετός, ο Μαυροπετρίτης και η Αετογερακίνα
- 5 είδη ερπετών, συμπεριλαμβανομένου του Φιδιού της Γυάρου, του οποίου ο πληθυσμός της Γυάρου αποτελεί τον μοναδικό ελληνικό πληθυσμό
- τουλάχιστον 45 είδη ασπονδύλων – περίπου 23 κολεόπτερα, 5 χειλόποδα, 8 αράχνες, 1 σκορπιός και 20 είδη χερσαίων μαλάκιων, εκ των οποίων 19 χερσαία σαλιγκάρια και 1 σαλιγκάρι του γλυκού νερού
- πλήθος από είδη ψαριών, όπως Σκάροι, Στήρες, Σάλπες, Γερμανοί, Μελανούρια, Κακαρέλοι και Μπαρμπούνια
Στην προστατευόμενη περιοχή καταγράφονται συνολικά δεκαέξι (16) φυσικοί τύποι οικοτόπων (Τ.Ο.), εκ των οποίων 13 του Παραρτήματος Ι της Οδηγίας 92/43/ΕΟΚ και τρεις (3) εθνικής σημασίας (ΕΚΧΑ 2016):
- 9620: Κοίτη ποταμού χωρίς βλάστηση (εθνικής σημασίας)
- 9320: Δάση με Olea και Ceratonia
- 8260: Adiantetalia: Acrocladio-Adiantetum σε σχιστόλιθο (Τ.Ο. εθνικής σημασίας)
- 8250: Βραχώδες υπόστρωμα που δεν καλύπτεται από βλάστηση (Τ.Ο. εθνικής σημασίας)
- 6220*: Ψευδοστέπα με αγροστώδη και μονοετή φυτά από Thero-Brachypodietea
- 5420: Φρύγανα με Sarcopoterium spinosum
- 5330: Θερμομεσογειακές και προερημικές λόχμες
- 3140: Σκληρά ολιγο-μεσοτροφικά ύδατα με βενθική βλάστηση χαροειδών σχηματισμών με Chara spp.
- 1430: Αλο-νιτρόφιλες λόχμες (Pegano-Salsoletea)
- 1410: Μεσογειακά αλίπεδα (Juncetalia maritimi)
- 1240: Απόκρημνες βραχώδεις ακτές με βλάστηση στη Μεσόγειο με ενδημικά Limonium spp.
- 1160: Αβαθείς κολπίσκοι και κόλποι
- 1170: Ύφαλοι
- 1110: Αμμοσύρτεις που καλύπτονται διαρκώς από θαλάσσιο νερό μικρού βάθους
- 8330: Θαλάσσια σπήλαια εξ ολοκλήρου ή κατά το ήμισυ κάτω από την επιφάνεια της θάλασσας
- 1120*: Εκτάσεις θαλάσσιας βλάστησης με Posidonia (Posidonion oceanicae)
* τύπος οικοτόπου προτεραιότητας
Ο υποθαλάσσιος πλούτος της Γυάρου (Πηγή: Γ. Ίσσαρης)
Μπορείτε να μάθετε περισσότερα για την προστατευόμενη περιοχή της Γυάρου από βίντεο που έχουν δημιουργηθεί στο πλαίσιο του προγράμματος CYCLADES LIFE.
Υλοποίηση
